1975 రాష్ట్రపతి ఆదేశం – ఆర్టికల్ 371D పూర్తి నోట్స్

 

1975 రాష్ట్రపతి ఆదేశం – ఆర్టికల్ 371D మరియు తెలంగాణ ఉద్యమం

1975లో భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 371D కింద రాష్ట్రపతి ఆదేశాన్ని జారీ చేయడం తెలంగాణ ఉద్యమ చరిత్రలో ఒక కీలకమైన మలుపుగా నిలిచింది. ఈ ఆదేశం ద్వారా విద్యా మరియు ఉద్యోగాల పరంగా స్థానికుల హక్కులను రక్షించడానికి ప్రత్యేక నిబంధనలు అమలు చేశారు. ఈ ఆర్టికల్ ముఖ్యంగా తెలంగాణ ప్రాంత ప్రజల ఆందోళనలకు ప్రతిస్పందనగా తీసుకురావడమే కాకుండా, ప్రాంతీయ సమానత్వాన్ని నెలకొల్పడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ఆర్టికల్ 371D ముఖ్య ఉద్దేశాలు:

• ప్రాంతీయ అసమానతలను తగ్గించడం.
• ఉద్యోగాలలో స్థానికులకు ప్రాధాన్యత కల్పించడం.
• విద్యా అవకాశాల్లో తెలంగాణ విద్యార్థులకు రక్షణ.
• రాష్ట్ర అభివృద్ధిలో అన్ని ప్రాంతాలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించడం.

రాష్ట్రపతి ఆదేశం – ముఖ్యాంశాలు:

1975 జూన్ 18న రాష్ట్రపతి ఆదేశం జారీ చేయబడింది. ఈ ఆదేశం ప్రకారం ఉద్యోగాలు మరియు విద్యా అవకాశాలలో స్థానికుల హక్కులను రక్షించేందుకు ప్రత్యేక నిబంధనలు అమలులోకి వచ్చాయి.

• ఉద్యోగాలను జోన్ల వారీగా విభజించారు.
• ప్రతి జోన్‌లో స్థానిక అభ్యర్థులకు 80% రిజర్వేషన్ కల్పించారు.
• విద్యాసంస్థల్లో ప్రవేశాలకు కూడా స్థానికులకే ప్రాధాన్యత ఇవ్వబడింది.
• రాష్ట్రంలో గవర్నర్ ప్రత్యేక అధికారాలను వినియోగించేలా నిబంధనలు చేశారు.

తెలంగాణ ఉద్యమంపై ప్రభావం:

ఆర్టికల్ 371D రాష్ట్రపతి ఆదేశం తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని కొంత వరకు శాంతింపజేసింది. స్థానిక విద్యార్థులు, నిరుద్యోగ యువతకు ఉద్యోగాలు, విద్యా అవకాశాలు లభించడంతో అసమానతలు తగ్గాయి. అయినప్పటికీ, అమలులో లోపాలు, అన్యాయాలు కొనసాగుతూనే ఉండటం వల్ల ఉద్యమం పూర్తిగా ఆగిపోలేదు.

ప్రాముఖ్యత:

ఈ ఆదేశం తెలంగాణ ఉద్యమ చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన మలుపు. స్థానికుల హక్కులను రక్షించే చట్టబద్ధమైన పునాది ఏర్పడింది. తద్వారా తెలంగాణ రాష్ట్ర సాధన కోసం జరిగిన తరువాతి ఉద్యమాలకు ఇది బలమైన ఆధారం అయ్యింది.

సంక్షేపం:

1975 రాష్ట్రపతి ఆదేశం (ఆర్టికల్ 371D) తెలంగాణ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక హక్కులు కల్పించిన ఒక కీలక న్యాయపరమైన చర్య. ఉద్యోగాలు, విద్యలో స్థానికులకు రక్షణ కల్పించడంలో ఇది విశేషమైన పాత్ర పోషించింది. కానీ దీని అమలులో ఉన్న లోపాల కారణంగా తెలంగాణ ఉద్యమం కొనసాగి చివరికి ప్రత్యేక రాష్ట్రం సాధన దిశగా వెళ్లింది.