ఇక్ష్వాకులు వంశం (Ikshvaku Dynasty) - TSPSC కోసం పూర్తి నోట్స్
ఇక్ష్వాకులు వంశం గౌతమీ పుత్ర శాతకర్ణి తరువాత ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో పాలించిన ఒక ముఖ్యమైన రాజవంశం. వీరి రాజధాని నాగార్జునకొండ (ప్రస్తుతం నాగర్జునసాగర్ సమీపంలో)గా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ వంశానికి సంబంధించి చాల ముఖ్యమైన శాసనాలు, బౌద్ధ స్థూపాలు దొరికాయి.
వంశ స్థాపన & పరిమితి
- ఇక్ష్వాకుల రాజ్యాన్ని స్థాపించినవాడు శ్రీ సంతమూలుడు-I
- వంశ పాలన కాలం: *220 CE - 300 CE*
- ఈ వంశం కృష్ణా నది ఒడ్డున ఉన్న ప్రాంతాల్లో పాలించింది.
రాజధాని & పురావస్తు స్థలాలు
- ప్రధాన రాజధాని: నాగార్జునకొండ
- ఇక్కడ బౌద్ధ మత స్థూపాలు, మఠాలు, కళాశాలలు ఉండేవి.
- నాగార్జునకొండ పురావస్తు ప్రాంతంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
ప్రముఖ రాజులు
- శ్రీ సంతమూలుడు I: వంశ స్థాపకుడు. బౌద్ధ మతాన్ని ప్రోత్సహించాడు.
- విరపురుషదత్తుడు: నాగార్జునకొండలో అనేక నిర్మాణాలు చేయించాడు. ఇతని కుమార్తె భాగనంది ఒక బౌద్ధ భిక్షునిగా ప్రసిద్ధి.
- ఇహిలమంతుడు: చివరి పరాక్రమశాలి రాజు.
మతపరమైన ప్రాధాన్యత
- ఇక్ష్వాకులు ప్రధానంగా బౌద్ధ మతాన్ని అనుసరించారు.
- బౌద్ధ విహారాలు, స్థూపాలు, చైత్యాలు నిర్మించారు.
- బ్రాహ్మణ మతాన్ని కూడా ఆదరించారు - హిందూ మతానికి కూడా ఆదరణ ఇచ్చారు.
కళ & సాంస్కృతిక వారసత్వం
- నాగార్జునకొండలో కనుగొనబడిన శిల్పకళ, గోడచిత్రాలు ప్రాచీన భారత కళకు చిరునామా.
- బౌద్ధ కళాభివృద్ధికి ఈ రాజులు ప్రోత్సాహకులుగా నిలిచారు.
శాసనాలు మరియు ఆధారాలు
- ఇక్ష్వాకుల కాలానికి సంబంధించిన అనేక శాసనాలు బ్రాహ్మీ లిపిలో లభ్యమవుతున్నాయి.
- ఈ శాసనాల ద్వారా వారి పాలన, మతం, మరియు సామాజిక పరిస్థితులు తెలుస్తాయి.
వంశ పతనం
ఈ వంశం 3వ శతాబ్దాంతం వరకు కొనసాగింది. అనంతరం వీరి ప్రభావం తగ్గి స్థానిక రాజ్యాలు ఏర్పడ్డాయి.
TSPSC పరీక్షలకు ముఖ్యమైన అంశాలు
- ఇక్ష్వాకుల రాజధాని – నాగార్జునకొండ
- వంశ స్థాపకుడు – శ్రీ సంతమూలుడు I
- ప్రధాన మతం – బౌద్ధమతం
- విరపురుషదత్తుడు – నిర్మాణాలు, భాగనంది
- నాగార్జునకొండ పురావస్తు ప్రాధాన్యత
ఇక్ష్వాకులు వంశం భారతీయ చరిత్రలో ముఖ్యమైన మత, సాంస్కృతిక రాజవంశంగా గుర్తించబడింది. ఇది TSPSC మరియు గ్రూప్ పరీక్షలలో చాలా సార్లు ప్రశ్నలుగా వస్తుంది. కావున సమగ్రంగా చదవడం అవసరం.