2004 ఎన్నికలు మరియు టిఆర్ఎస్-కాంగ్రెస్ పొత్తు
తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి (టిఆర్ఎస్) 2001లో ఏర్పడినప్పటి నుండి ప్రత్యేక తెలంగాణ రాష్ట్రం సాధన ప్రధాన లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. 2004 ఎన్నికల్లో ఈ లక్ష్యం సాధన కోసం జాతీయ పార్టీ అయిన కాంగ్రెస్తో పొత్తు పెట్టుకుంది. ఈ పొత్తు తెలంగాణ ఉద్యమానికి పెద్ద ఊతం ఇచ్చింది.
2004 మార్చి 12న కరీంనగర్లో జరిగిన సభలో కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ, "తెలంగాణ ప్రజల మనోభావాలు మాకు తెలుసు, వాటిని గౌరవిస్తాము. వారి కోరిక తీర్చేందుకు ప్రయత్నిస్తాము" అని చెప్పడం తెలంగాణ ప్రజల్లో భారీ ఆశలు రేకెత్తించింది.
ఎన్నికల ఫలితాలు మరియు టిఆర్ఎస్ విజయాలు:
ప్రణబ్ ముఖర్జీ సమక్షంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ 42 అసెంబ్లీ స్థానాలు టిఆర్ఎస్కు కేటాయించగా, 2004 ఎన్నికల్లో టిఆర్ఎస్:
- 26 అసెంబ్లీ సీట్లు గెలిచింది
- 5 లోక్సభ సీట్లు గెలిచింది
యూపీఏ కూటమి అధికారంలోకి రావడంతో టిఆర్ఎస్ కేంద్ర మంత్రివర్గంలో చేరింది. కే. చంద్రశేఖరరావు కేంద్రంలో ఓడలరేవు శాఖ మంత్రిగా, ఆలె నరేంద్ర గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ మంత్రిగా పదవులు చేపట్టారు.
రాష్ట్ర మంత్రివర్గంలో టిఆర్ఎస్:
తెలంగాణ ఉద్యమానికి మరింత బలం చేకూర్చేందుకు టిఆర్ఎస్ ఎమ్మెల్యేలు రాష్ట్ర మంత్రివర్గంలో చేరారు:
- యస్. సంతోష్ రెడ్డి
- విజయరామారావు
- ఎ. చంద్రశేఖర్
- హరీష్ రావు
- నాయిని నరసింహారెడ్డి
- శ్రీ లక్ష్మీకాంతారావు
కాకినాడ తీర్మానం (1998):
భారతీయ జనతా పార్టీ (బిజెపి) 1998లో కాకినాడలో నిర్వహించిన సమావేశంలో చిన్న రాష్ట్రాల ఏర్పాటుకు అనుకూలంగా తీర్మానం చేసింది. "ఒక్క ఓటు – రెండు రాష్ట్రాలు" అనే నినాదం తెలంగాణ ఉద్యమానికి నూతన దిశను చూపించింది.
యూపీఏ కామన్ మినిమమ్ ప్రోగ్రామ్ (2004):
2004 మే 26న యూపీఏ ప్రభుత్వం తన కామన్ మినిమమ్ ప్రోగ్రామ్లో తెలంగాణ అంశాన్ని చేర్చింది. 2004 జూన్ 7న రాష్ట్రపతి ప్రసంగంలో కూడా తెలంగాణపై చర్చకు తావు కల్పించారు. ఇది తెలంగాణ ఉద్యమానికి రాజకీయపరమైన బలాన్ని ఇచ్చింది.
టిఆర్ఎస్ ఆందోళనలు మరియు ప్రజా ఉద్యమాలు (2004-2006):
- 2004 డిసెంబర్ 1: సికింద్రాబాద్ పరేడ్ గ్రౌండ్స్లో భారీ బహిరంగ సభ
- 2005: తెలంగాణ జాగరణ – 600 మందికి పైగా కార్యకర్తలకు శిక్షణ కార్యక్రమాలు
- 2006 ఫిబ్రవరి 12: పోలవరం ప్రాజెక్ట్ వ్యతిరేకంగా పోలవరం గర్జన సభ, భద్రాచలం
- 2006 ఆగస్టు 23: కేసీఆర్ కేంద్ర మంత్రి పదవికి రాజీనామా
- 2006 ఆగస్టు 25: ఢిల్లీలో జంతర్ మంతర్ వద్ద ఆమరణ దీక్ష
ప్రణబ్ ముఖర్జీ కమిటీ (2005):
తెలంగాణ రాష్ట్రంపై విస్తృత అంగీకారం కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం 2005లో ప్రణబ్ ముఖర్జీ కమిటీని ఏర్పాటు చేసింది. సభ్యులు – దయానిధి మారన్, రఘువంశ ప్రసాద్ సింగ్.
ఈ కమిటీ అన్ని పార్టీలకు లేఖలు రాసి అభిప్రాయాలు కోరింది. మొత్తం 36 పార్టీలు తెలంగాణకు అనుకూలంగా స్పందించాయి.
తెలంగాణకు మద్దతు తెలిపిన ప్రముఖులు:
మాజీ ప్రధాన మంత్రులు దేవెగౌడ, చంద్రశేఖర్, అటల్ బిహారీ వాజ్పేయి, ఐ.కె. గుజ్రాల్ తెలంగాణ ఏర్పాటుకు మద్దతు తెలిపారు.
పార్టీల వైఖరి:
- యూపీఏలోని 13 పార్టీలలో 11 పార్టీలు తెలంగాణకు అనుకూలం
- బయట నుంచి మద్దతిస్తున్న 6 పార్టీలు
- ఎన్డీయే కూటమిలోని 8 పార్టీలు
- ఫార్వర్డ్ బ్లాక్ పార్టీ 3 సభ్యులు
- కొంతమంది స్వతంత్రులు
సమాజ్ వాదీ పార్టీ తటస్థంగా వ్యవహరించింది. 2008లో టిడిపి కూడా తెలంగాణకు అనుకూలంగా నివేదిక ఇచ్చింది.
తెలంగాణ ఉద్యమంలో ఈ పరిణామాల ప్రాధాన్యత:
2004 నుండి 2008 వరకు చోటు చేసుకున్న రాజకీయ ఒప్పందాలు, కేంద్ర-రాష్ట్ర స్థాయిలో టిఆర్ఎస్ పోరాటం, ప్రజా ఉద్యమాలు తెలంగాణ రాష్ట్రం సాధనలో కీలకంగా మారాయి. ఈ కాలం తెలంగాణ ఉద్యమ చరిత్రలో ఒక మలుపుగా నిలిచింది.
ముగింపు:
2004 ఎన్నికల పొత్తులు, కాకినాడ తీర్మానం, ప్రణబ్ ముఖర్జీ కమిటీ ఏర్పాట్లు తెలంగాణ ఉద్యమానికి రాజకీయ పునాది వేశాయి. ఈ పరిణామాలు తెలంగాణ ప్రజల్లో రాష్ట్ర సాధనపై నమ్మకాన్ని పెంచి, 2014లో ప్రత్యేక తెలంగాణ సాధనకు మార్గం సుగమం చేశాయి.