Telangana Movement Complete Syllabus in Telugu & English – For TSPSC, Groups, Police Exams

Telangana Movement in Telugu

1వ దశ: 1948–1971 – రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ & 1969 ఉద్యమం

 ముఖ్యాంశాలు:

• 1948 – హైదరాబాద్ విముక్తి: నిజాం పాలన నుంచి భారత యూనియన్‌లో విలీనానికి "పోలీస్ యాక్షన్". తెలంగాణను రాష్ట్రంగా అభివృద్ధి చేయాలనే డిమాండ్లు మొదలు.
• 1952 – ముల్కీ ఉద్యమం: ఉద్యోగాల్లో స్థానికులకే ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని డిమాండ్. ముల్కీ నిబంధనలు ఉల్లంఘనకు వ్యతిరేకంగా నిరసనలు.
• 1956 – రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ: "జెంటిల్‌మెన్స్ అగ్రిమెంట్"తో తెలంగాణను ఆంధ్రాతో కలిపి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఏర్పాటు. వాగ్దానాలు ఇవ్వబడ్డాయి కానీ అమలు కాలేదు.
• 1969 – మొదటి తెలంగాణ ఉద్యమం: ఉద్యోగాలు, జలాలు, నిధుల విషయంలో అన్యాయానికి వ్యతిరేకంగా విద్యార్థుల ప్రధాన పాత్ర – ఘర్షణలు, ఆందోళనలు, పోలీసు కాల్పులు. "జై తెలంగాణ" నినాదం జనప్రియమైంది. ఉద్యమాన్ని అదుపు చేయటానికి 8 పాయింట్ల ఫార్ములా.

 2వ దశ: 1972–1990 – స్థిరత్వం, మళ్లీ ముదిరిన ఆశలు

ముఖ్యాంశాలు:

• జై ఆంధ్ర ఉద్యమం – విభజనకు ఆంధ్రా ప్రాంత ప్రజలు వ్యతిరేకత.
• 6 పాయింట్ల ఫార్ములా (1973) – ఉద్యోగాలు, ప్రవేశాల్లో న్యాయబద్ధత కోసం.
• 610 జివో (1985) – తెలంగాణ స్థానికుల హక్కులను కాపాడేందుకు, కానీ అమలు కాలేదు.
• తెలంగాణ ప్రజల్లో ఉద్యమంపై నమ్మకం తగ్గడం.

3వ దశ: 1990–2014 – మూడో దశ ఉద్యమం & రాష్ట్ర ఆవిర్భావం

 ముఖ్యాంశాలు:

• 1999 – కొన్ని ప్రాంతీయ పార్టీల వాగ్దానాలు, కానీ అమలు కాలేదు.
• 2001 – కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు గారు TRS (తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి) స్థాపన.
• ఉద్యమం మళ్ళీ ఉద్ధృతం: ఢిల్లీలో TRS నిరసనలు, రాజీనామాలు, దీక్షలు, యువత & మహిళల పాత్ర పెరగడం.
• 2009 – డిసెంబర్ 9: కేంద్రం తెలంగాణ ఏర్పాటుకు అంగీకారం. "అమరుల త్యాగాల" నేపథ్యంలో ఉద్యమ వేగం పెరిగింది. KCR దీక్ష, విద్యార్థి ఆత్మహత్యలు. తెలంగాణ జేఏసీ ఏర్పాటు. సకల జనుల సమ్మె, మల్లెపూల ఉద్యమం, సేద్యం బంద్.
• 2013 డిసెంబర్ 30 – కేంద్ర క్యాబినెట్ బిల్లు ఆమోదం.
• 2014 జూన్ 2 – తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్భావం.

ఉద్యమానికి ప్రధానంగా కారణమైన అంశాలు:

• ఉద్యోగాల్లో అన్యాయం
• నీటి ప్రాజెక్టులపై వివక్ష
• భూ పంపిణీలో అసమానతలు
• సంస్కృతి, భాష పట్ల అవమానకర వైఖరి
• నిధుల పంపిణీ అసమానతలు

 Telangana Movement History in English

Phase 1: 1948–1971 – State Reorganization & 1969 Movement

 Key Highlights:

• 1948 – Hyderabad Liberation: Integration of Hyderabad into the Indian Union through “Police Action” to end Nizam rule. Early demands for Telangana as a separate state began.
• 1952 – Mulki Agitation: Demand for priority to locals in government jobs. Protests against violation of Mulki rules.
• 1956 – States Reorganisation: Telangana merged with Andhra to form Andhra Pradesh under the “Gentlemen’s Agreement.” Promises were made but not implemented.
• 1969 – First Telangana Movement: Protests against injustice in jobs, water, and funds. Students played a major role – protests, clashes, and police firing. “Jai Telangana” slogan became popular. 8-point formula proposed to control the movement.

 Phase 2: 1972–1990 – Political Stability & Renewed Hopes

 Key Highlights:

• Jai Andhra Movement – Opposition from Andhra region against division.
• Six-Point Formula (1973) – To ensure justice in jobs and education.
• G.O. 610 (1985) – Issued to safeguard job rights of Telangana locals, but not implemented effectively.
• Decline in public trust towards the movement during this period.

 Phase 3: 1990–2014 – Final Phase & State Formation

 Key Highlights:

• 1999 – Regional parties made promises but failed to act.
• 2001 – Formation of TRS (Telangana Rashtra Samithi) by K. Chandrashekar Rao (KCR).
• The movement intensified again: TRS protests in Delhi, resignations, hunger strikes, increased involvement of youth and women.
• 2009 – December 9: Central Government announced support for Telangana formation. Martyrs’ sacrifices fueled the movement. KCR hunger strike, student suicides, and formation of Telangana Joint Action Committee (JAC). Strikes by all sectors, “Mallipula” protests, and farming shutdowns followed.
• December 30, 2013 – Central Cabinet approved the Telangana Bill.
• June 2, 2014 – Official formation of Telangana state.

Major Reasons Behind the Telangana Movement:

• Injustice in job opportunities
• Neglect in irrigation and water project allocations
• Inequality in land distribution
• Disrespect toward Telangana culture and language
• Unequal distribution of state funds and resources